Często zadawane pytania

Często zadawane pytania

W jaki sposób IAT mierzy postawy utajone?
1. Czy kolejność w jakiej wykonywałem etapy testu ma wpływ na jego wynik? Na początku jedna z kategorii była połączona z przyjemnymi słowami. Gdy nastąpiła zmiana kategorii, udzielenie poprawnej odpowiedzi sprawiało mi trudności.
2. W jaki sposób IAT mierzy postawy utajone?
3. Uzyskałem rezultat, w który nie bardzo wierzę (nie pasuje on do mnie) lub wykonałem test IAT dwukrotnie i za każdym razem uzyskałem inny wynik. Jak mam to rozumieć?
4. Czerwony X wskazuje mi odpowiedź, której nie uważam za poprawną. Czy jest to właściwy test dla mnie?
5. Gdzie mogę znaleźć szczegółowe informacje o utajonym poznaniu społecznym i IAT?

Określone testy
6. Młodzi ludzie mają “automatyczną preferencję” młodych. Czy osoby starsze mają „automatyczną preferencję” starszych?
7. Dlaczego jako bodźców reprezentujących Białych i Czarnych używa się zdjęć twarzy?
8. Czy preferowanie "białych" (w porównaniu do "czarnych") nie jest po prostu przejawem faworyzowania własnej grupy? Tak jak ma to miejsce w przypadku sympatii do własnej rodziny lub poczucia więzi z ludźmi pochodzącymi z tego samego miasta?
9. Czy osoby czarnoskóre wykazują silniejszą preferencję dla przedstawicieli tej samej rasy?
10. Czy małe dzieci wykazują większą preferencję osób białoskórych względem czarnoskórych?

Interpretacja
11. Co to znaczy, jeśli mój wynik jest oznaczony jako “słaby”, “umiarkowany” lub “silny”?
12. Uzyskałem informację, że w moim teście pojawiło się zbyt wiele błędów aby zinterpretować jego wynik. Czy to oznacza, że nie mam automatycznych preferencji lub skojarzeń?
13. Kiedy postawy utajone są spójne z jawnymi?
14. Co mogę zrobić ze swoimi automatycznymi preferencjami których nie chcę mieć? Czy mogę je jakoś zmienić?
15. Czy wynik wskazujący na preferencję jednej grupy nad drugą nie może wynikać z różnicy w stopniu znajomości obu grup?
16. Jeśli mój wynik IAT wskazuje na automatyczną preferencję białych, czy oznacza to, że jestem uprzedzony względem osób czarnoskórych?
17. Czy automatyczne preferencje rasowe lub etniczne ujawniają się w innych krajach w przypadku innych grup?
18. Dlaczego wielu Amerykanów wykazuje większą preferencję białych ponad czarnych?

Definicje
19. Czym jest postawa “utajona”?
20. Czym jest “utajony” stereotyp?
21. Czym są “jawne” postawy lub przekonania?
22. Jaka jest różnica pomiędzy “utajonym” a “automatycznym”?
23. Jaka jest różnica pomiędzy “preferencją”, "postawą" i “skojarzeniem”?

Uwaga: Jeżeli miałeś jakiekolwiek problemy techniczne, proszę przejrzyj dział dotyczący problemów technicznych, lub opisz nam charakter tych trudności. W razie dodatkowych pytań lub wątpliwości, proszę pisz na adres norbert@psych.uw.edu.pl.

  1. Czy kolejność w jakiej wykonywałem etapy testu ma wpływ na jego wynik? Na początku jedna z kategorii była połączona z przyjemnymi słowami. Gdy nastąpiła zmiana kategorii, udzielenie poprawnej odpowiedzi sprawiało mi trudności.

    Odpowiedź: Kolejność, w jakiej są wykonywane testy, ma znaczenie dla wielkości tzw. “efektu IAT” (siły automatycznej preferencji). Nie jest to jednak duży wpływ i rzadko zmienia kierunek wyniku (automatycznej preferencji). Z powodu efektu kolejności, porządek zadań w IAT jest losowy. Jeśli pragniesz sprawdzić, czy kolejność zadań wpłynęła na Twój wynik, wykonaj test jeszcze raz (ale tylko wówczas, gdy trafisz na odwrotną kolejność). Jeśli zrobisz test dwa razy w różnym porządku i otrzymasz niezgodne wyniki, to średnia z tych dwóch najlepiej oddaje Twój rezultat.

  2. W jaki sposób IAT mierzy postawy utajone?

    Odpowiedź: W IAT są łączone dwa obiekty (np. młodość i przyjemność; starość i przyjemność). Im silniej są one z]powiązane, tym łatwiej jest prawidłowo zareagować na bodziec prezentowany na ekranie. Jeśli więc młodość i przyjemność są silnie powiązane, tym łatwiej będzie udzielić prawidłowej odpowiedzi a w konsekwencji szybciej nacisnąć odpowiedni przycisk. Kiedy np. starość i przyjemność nie są tak silnie powiązane jak młodość i przyjemność, wówczas będzie trudniej udzielić prawidłowej odpowiedzi na tak zestawione kategorie a więc odpowiedzi będą wymagały więcej czasu. Czas odpowiedzi jest wskaźnikiem siły skojarzenia pomiędzy dwoma obiektami. Im większa siła skojarzenia, tym szybsze są odpowiedzi. IAT – prezentowane na tej stronie - jest jedną z metod, która pozwala mierzyć utajone (automatyczne) postawy. Niemniej jednak istnieją również inne metody badań postaw utajonych. Badania te podlegają innym procedurom i są wykorzystywane w badaniach laboratoryjnych.

  3. Uzyskałem rezultat, w który nie bardzo wierzę (nie pasuje on do mnie) lub wykonałem test IAT dwukrotnie i za każdym razem uzyskałem inny wynik. Jak mam to rozumieć?

    Odpowiedź: Prawdopodobnie obdarzasz test większym zaufaniem niż na to zasługuje! Internetowa wersja testu jest z konieczności mniej dokładna niż wersja laboratoryjna, a nawet ona nie jest uważana za perfekcyjnie dokładną. Oczywiście, wyniki będą się różnić co najmniej trochę po powtórnym wykonaniu testu. Możesz to odkryć wykonując test jeszcze raz. Zachęcamy Cię do powtórnego zrobienia IAT za każdym razem, kiedy zaskoczą Cię rezultaty. Jeżeli się one powtórzą, wynik jest bardziej godny zaufania niż pojedynczy rezultat. Jeżeli wyniki się różnią, wówczas najlepiej wyciągnąć średnią z obu prób. Niemniej jednak, jeżeli wyniki różnią się w zasadniczy sposób (co jest nietypowe) sugerujemy, iż nie mają one jasnej konkluzji.

  4. Czerwony X wskazuje mi odpowiedź, której nie uważam za poprawną. Czy jest to właściwy test dla mnie?

    Odpowiedź: W instrukcji dla każdego testu IAT wymienione są słowa, imiona i/lub rodzaje obrazów, które pojawiają się w teście. Instrukcja podaje kategorie, do których należy każdy z tych bodźców (np. przyjemne = wspaniały, piękny, miły, etc.). Czasami jest trudno zapamiętać, do której kategorii przynależy dany bodziec. W wersji laboratoryjnej, możemy się upewnić, że osoba zapoznała się z kategoriami oraz bodźcami, które je definiują. W wersji Internetowej musieliśmy wybrać bodźce, które powinny być dopasowane dla jak największej liczby osób. Oczywiście nie jest możliwe wybranie bodźców, które byłyby dopasowane dla wszystkich. Jeżeli zgodnie z Twoją opinią dane bodźce należą do pewnej kategorii, lecz program sugeruje inną odpowiedź (pokazuje "X") i tych bodźców jest więcej niż kilka, to wtedy faktycznie test może nie być dostosowany dla Ciebie. Mamy jednak nadzieję, że w tym doświadczeniu znajdziesz coś użytecznego dla siebie.

  5. Gdzie mogę znaleźć szczegółowe informacje o utajonym poznaniu społecznym i IAT?

    Odpowiedź: Skorzystaj z linków na tej stronie, aby uzyskać kompletną bibliografię. Artykuły przeglądowe na temat „utajonego poznania społecznego” Greenwald’a & Banaji można znaleźć w Psychological Review (1995, 2002). Pierwszą publikacją na temat IAT był artykuł Greenwald’a, McGhee, & Schwartz’a w Journal of Personality and Social Psychology (1998). Nowszy artykuł Greenwald’a & Noska (2001) podsumowuje wyniki dotyczące rzetelności i trafności IAT. Strona A. Greenwalda również zawiera informacje dotyczące rzetelności i trafności IAT ( http://faculty.washington.edu/agg/iat_validity.htm).

  6. Młodzi ludzie mają “automatyczną preferencję” młodych. Czy osoby starsze mają „automatyczną preferencję” starszych?

    Odpowiedź: Źródłem odpowiedzi na to pytanie są zarówno eksperymenty laboratoryjne, jak i wyniki badań prowadzonych na tej stronie. Rezultaty sugerują, że na ogół starsi ludzie nie wykazują “automatycznej preferencji” starszych. Godne uwagi jest to, iż wielokrotnie zaobserwowano równie silną preferencję „młodszych” zarówno w grupie osób powyżej 60 roku życia, jak i wśród 20-latków. Skąd taki rezultat? Być może wynika on z tego, iż bycie osobą starszą jest „napiętnowane” (stygmatyzowane). To znaczy, że każdy (młodszy czy starszy) prawdopodobnie zetknie się z takim doświadczeniami, które są źródłem automatycznych, negatywnych skojarzeń ze starością (zobacz: Mellot i inni,1999).

  7. Dlaczego jako bodźców reprezentujących Białych i Czarnych używa się zdjęć twarzy?

    Odpowiedź: W wielu eksperymentach używaliśmy imion (zamiast twarzy), aby reprezentowały one osoby czarnoskóre i białoskóre. Na przykład, używaliśmy takich imion jak Tyrone, Malik i Jamel, aby reprezentowały one Afro-amerykanów i imion jak Scott, Ryan, czy Geoff, aby reprezentowały białych Amerykanów. Problem z imionami polega na tym, że mogą nieadekwatnie reprezentować dwie grupy, szczególnie Afro-amerykanów, wśród których popularne są tradycyjne anglosaskie imiona. Z tego powodu w "IAT - Rasa" na tej stronie obecnie używamy zdjęć twarzy, aby uniknąć trudności w kategoryzowaniu imion. Przeprowadziliśmy eksperyment w laboratorium, podczas którego badani wykonywali dwie wersje IAT: w jednej użyto twarzy nieznanych im ludzi (czarnych i białych), w drugim użyto imion. Okazało się, iż bez względu na wersję IAT, wyniki były bardzo podobne. Oczywiście istnieje wiele sposobów, aby reprezentować grupę (poprzez imię, cechy fizyczne, język, praktyki kulturowe, itd.). Twarze są niejako oczywistym wyborem, z powodu łatwości kategoryzacji; ponadto nie wymagają znajomości języka.

  8. Czy preferowanie "białych" (w porównaniu do "czarnych") nie jest po prostu przejawem faworyzowania własnej grupy? Tak jak ma to miejsce w przypadku sympatii do własnej rodziny lub poczucia więzi z ludźmi pochodzącymi z tego samego miasta?

    Odpowiedź: W Stanach Zjednoczonych dla białych respondentów, automatyczna preferencja dla własnej rasy, w pewnym sensie może być faworyzowaniem własnej grupy. Niemniej jednak, automatyczna preferencja dla białych jest czymś więcej niż faworyzowaniem „swoich” – jest obserwowana również wśród Azjo-Amerykanów, dla których ani czarni, ani biali nie są grupą własną. W tym znaczeniu, IAT może odzwierciedlać postawę, która jest nabywana w amerykańskiej kulturze. W niej zaś nie ceni się osób czarnoskórych zbyt wysoko. Ponadto, gdyby wyniki testów wskazywały na faworyzowanie własnej grupy, wówczas Afro-amerykanie powinni wykazywać podobny poziom automatycznej preferencji "swoich". Z badań wynika jednak, że tak się nie dzieje. Około połowy Afro-amerykanów wykazuje automatyczne preferencje dla osób czarnoskórych, pozostała połowa wykazuje jednak preferencje dla osób białoskórych. Można przypuszczać, że te wyniki testów IAT wskazują na pewien wpływ automatycznej preferencji grupy własnej, który moderowany jest przez wpływ kultury. W kulturze amerykańskiej stereotyp osób czarnoskórych jest negatywny.

  9. Czy osoby czarnoskóre wykazują silniejszą preferencję dla przedstawicieli tej samej rasy?

    Odpowiedź: Wyniki badań nie są na tyle zaawansowane, aby odpowiedzieć na to pytanie. Większość białych respondentów wykazuje silniejszą preferencję dla białych, zaś odpowiedzi czarnych są bardziej zróżnicowane. Chociaż niektóre osoby czarnoskóre wykazują większą sympatię dla białych, to jednak u innych obserwuje się brak preferencji, a jeszcze inni faworyzują grupę własną. Przeprowadzamy badania w celu wyjaśnienia tego zagadnienia. Procedura IAT, która wykorzystuje twarze, w przeciwieństwie do procedury wykorzystującej imiona (wcześniejsza wersja), być może pomoże uzyskać rozstrzygającą odpowiedź. Więcej informacji można znaleźć tutaj: Nosek, Banaji, & Greenwald, 2002.

  10. Czy małe dzieci wykazują większą preferencję osób białoskórych względem czarnoskórych?

    Odpowiedź: Wiara, że dzieci rodzą się bez uprzedzeń względem innych grup oraz, że nabywają je w wyniku zetknięcia z kulturą jest naiwna. Frances Aboud wykazała, że dzieci wyrażają negatywne postawy względem przedstawicieli innych grup. W naszych badaniach wykazaliśmy, że białe dzieci w wieku lat 6, w wieku lat 10 oraz osoby dorosłe (również białe) wykazują ten sam poziom automatycznych preferencji dla ich grupy własnej. To co zmienia się z biegiem lat, to siła z jaką wyrażane są preferencje jawne. Dzieci w wieku lat 6 wyrażają najsilniejsze preferencje swojej grupy, u dzieci w wieku lat 10 wyrażane preferencje są już słabsze, najsłabsze preferencje dla grupy własnej wyrażają osoby dorosłe.

  11. Co to znaczy, jeśli mój wynik jest oznaczony jako “słaby”, “umiarkowany” lub “silny”?

    Odpowiedź: Wyobraź sobie, że odpowiadasz szybciej, kiedy w teście w jednej parze (odpowiadasz za pomocą tego samego klawisza) występują zdjęcia kwiatów i przyjemne słowa niż gdy w parze są zdjęcia insektów i przyjemne słowa. Twój wynik będzie wskazywać na automatyczną preferencję dla kwiatów (rezultaty ukazują, iż ludzie reagują szybko na silnie skojarzone obiekty np. kwiaty i przyjemne). Etykiety “słaba”, “umiarkowana”, “silna” odnoszą się do siły skojarzenia (np. jak silnie kojarzysz zdjęcia kwiatów z przyjemnymi słowami). Bez względu na typ IAT, jeżeli różnica w szybkości reagowania jest na tyle duża, iż jest oczywista dla Ciebie (łatwo ją odczuć), wówczas jest oznaczana jako “silna”. Etykieta “umiarkowana” oznacza, że różnica była na tyle duża, że ją prawdopodobnie zauważyła/eś. “Słaby” efekt występuje, gdy jest odnotowywany za pomocą analiz statystycznych, lecz Ty możesz nie odczuwać różnicy.

  12. Uzyskałem informację, że w moim teście pojawiło się zbyt wiele błędów aby zinterpretować jego wynik. Czy to oznacza, że nie mam automatycznych preferencji lub skojarzeń?

    Odpowiedź: Test wymaga udzielenia pewnej ilości prawidłowych odpowiedzi w celu wygenerowania rezultatu, który można poddać interpretacji. Jeśli uzyskałeś informację mówiącą o tym, że podczas badania pojawiło się zbyt wiele błędów, oznacza to, że informacje jakich dostarczyłeś wypełniając test nie mogą być zinterpretowane automatycznie i z zachowaniem poufności. Ten rodzaj informacji jest inny od tych, które mówią o niewielkiej bądź niewystępującej preferencji którejś z kategorii i nie może być interpretowany, jako brak preferencji.

  13. Kiedy postawy utajone są spójne z jawnymi?

    Odpowiedź: Są dwa powody, dla których jawne (mierzone wprost) i utajone postawy (mierzone w sposób pośredni) nie są tożsame. Prostsze wyjaśnienie jest takie, iż osoba nie chce wyrazić swoich postaw. Na przykład, jeśli profesor zapyta “czy lubisz nowele telewizyjne”, to student, pomimo iż ogląda je około 4 godzin dziennie, poda odpowiedź przeczącą, gdyż byłoby dla niego krępujące przyznanie się do upodobania sobie telewizyjnych seriali. Drugie wyjaśnienie niespójności pomiędzy jawną i utajoną postawą zakłada, że osoby nie potrafią dokładnie wyrazić swoich postaw. Na przykład, jeśli zapytać Niemców “czy lubią Turków”, wielu spośród nich odpowiedziałoby tak, gdyż uważają siebie za tolerancyjnych. Niemniej jednak IAT może pokazywać, że ci sami Niemcy mają automatyczne negatywne skojarzenia z Turkami (takie rezultaty były demonstrowane w badaniach IAT u Niemców). Niemcy, którzy mają takie skojarzenia, nie są świadomi utajonych negatywnych ewaluacji i nie mogą wyrazić ich w sposób jawny. Różnica pomiędzy wyjaśnieniem “nie chce”-“nie potrafi” jest analogiczna jak ukrycie czegoś przed innymi i ukrycie czegoś przed samym sobą. Zatem jawne i utajone postawy są spójne, gdy osoba chce i potrafi wyrazić swoje automatyczne skojarzenia. Na przykład w eksperymentach mierzących postawy wobec kwiatów i insektów, badani chcą i potrafią wyrazić swoje automatyczne skojarzenia. W eksperymentach tych, jawne i utajone są spójne. Podobnie w przypadku jawnych i utajonych postaw wobec przedmiotów “ścisłych” i “humanistycznych” – postawy są spójne.

  14. Co mogę zrobić ze swoimi automatycznymi preferencjami których nie chcę mieć? Czy mogę je jakoś zmienić?

    Odpowiedź: Po pierwsze, proszę pamiętaj, że testy IAT prezentowane na tej stronie nie są perfekcyjnie dokładne. Może chcesz wykonać test jeszcze raz, zanim wyciągniesz “ostateczną” konkluzję na temat siebie? Z drugiej jednak strony jest bardzo możliwe, iż masz automatyczne preferencje, które są przez Ciebie niepożądane (dotyczy to także badaczy, którzy pracowali nad tym testem). Jednym ze sposobów jest poszukiwanie doświadczeń, które by zatarły lub zmieniły wzorzec skojarzeń będących źródłem automatycznej preferencji. Oczywiście nie jest to łatwe zadanie. Bardziej praktyczną sugestią jest wyczulenie na niechciane preferencje, zwłaszcza na ich niepożądany wpływ na sądy i działania. Ponadto możesz się zdecydować na przedsięwzięcie świadomie zaplanowanych działań, które będą służyły kompensacji nieświadomych preferencji i przekonań. Dobrą informacją może być dla Ciebie fakt, że automatyczne preferencje są w pewnym stopniu, tj. z biegiem czasu dają się modyfikować.

  15. Czy wynik wskazujący na preferencję jednej grupy nad drugą nie może wynikać z różnicy w stopniu znajomości obu grup?

    Odpowiedź: Hipoteza, że różnice w znajomości bodźców z różnych kategorii mogą wpływać na wyniki, była testowana w badaniach. W kilku eksperymentach, gdzie znajomość osób była celowo różna (np. dla białych vs czarnych, insektów vs kwiatów, młodych vs starszych) efekty były takie same bez względu na stopień ich znajomości. Rezultaty te dowodzą, że “automatyczne preferencje” nie wynikają z lepszej znajomości jednej z kategorii. Wszystkie bodźce użyte w IAT powinny być równie nieznajome. Dotyczy to również twarzy gdyż były komputerowo rekonstruowane za pomocą techniki tzw. “morfingu” - żadna z twarzy nie jest więc twarzą rzeczywistej osoby. W celu uzyskania dalszych informacji sięgnij po artykuły: Ottaway i inni, 2000, Dasgupta i inni,1999, Rudman i inni,1999.
    Z drugiej strony już w klasycznych badaniach psychologicznych wykazano zależność pomiędzy znajomością obiektów i ich "lubieniem". Możliwe więc, że istnieje pewien wpływ znajomości kategorii na pozytywny odbiór należących do niej bodźców (badania wykazują, że ludzie bardziej lubią te rzeczy, które lepiej znają od tych, które są im obce). Może to doprowadzić do powstania pewnego utajonego stereotypu, który swoje podłoże ma w nieznajomości podmiotów, których dotyczy. Psycholodzy uważają, że ten właśnie mechanizm może mieć miejsce wśród małych dzieci, które preferują swoją grupę (np. rasę) względem pozostałych. Więcej na ten temat napisał Baron i Banaji, 2006.

  16. Jeśli mój wynik IAT wskazuje na automatyczną preferencję białych, czy oznacza to, że jestem uprzedzony względem osób czarnoskórych?

    Odpowiedź: To jest bardzo ważne pytanie. Psycholodzy społeczni używają słowa „uprzedzony”, aby opisać ludzi, którzy popierają negatywne postawy i zachowania dyskryminujące „obce” grupy. Wielu ludzi, którzy wykazują automatyczną preferencję dla białych w IAT, nie są uprzedzeni zgodnie z powyższą definicją. Ludzie ci najczęściej są w stanie funkcjonować w "nieuprzedzony sposób", częściowo poprzez kontrolowanie wpływu automatycznej preferencji dla białych, która mogłaby prowadzić do dyskryminacji. Aczkolwiek owe „nieuprzedzone” osoby, w sytuacji gdy nie będą w stanie się kontrolować, mogą niekiedy dyskryminować osoby czarnoskóre. Pytanie o relację między utajonymi a jawnymi postawami jest bardzo interesujące dla psychologów społecznych. Szczególnie istotne jest dla tych, którzy przeprowadzają badania nad tym pytaniem w związku z postawami wobec rasy.

  17. Czy automatyczne preferencje rasowe lub etniczne ujawniają się w innych krajach w przypadku innych grup?

    Odpowiedź: Tak. Za pomocą IAT mierzono postawy wobec różnych grup w Azji, Europie i w Australii. Podejrzewamy, że automatyczne preferencje są zjawiskiem uniwersalnym.

  18. Dlaczego wielu Amerykanów wykazuje większą preferencję białych ponad czarnych?

    Odpowiedź: Automatyczna preferencja dla białych może być powszechna wśród Amerykanów ze względu na głęboko wyuczone negatywne skojarzenia z osobami czarnoskórymi w społeczeństwie. Ich nabywaniu mogą sprzyjać istniejące w kulturze wyobrażenia czarnych. Negatywne odwołania w mediach mogą być pozostałością długiej historii rasowych uprzedzeń w USA niż być przejawem rozmyślnej dyskryminacji.

  19. Czym jest postawa “utajona”?

    Odpowiedź: Postawa jest pozytywną lub negatywną oceną jakiegoś obiektu. Utajona postawa jest taką oceną, która automatycznie wpływa na związane z nią obiekty. Przykład: firma, w której pracuje Twój partner/partnerka, jest oskarżona i ma proces sądowy. Skłonność, aby wierzyć, iż firma jest niewinna, może być wyrazem pozytywnej postawy wobec Twojej partnerki/partnera. Wiara w dobre intencje tej firmy może być więc pośrednim (utajonym) przejawem pozytywnej postawy wobec Twojej partnerki/partnera (gorzej jeśli wierzysz, iż firma jest winna). Słowo “utajona” jest więc używane po to, aby zaznaczyć, że niektóre postawy są ukrywane przed innymi, a niekiedy nawet działają w sposób nieświadomy.

  20. Czym jest “utajony” stereotyp?

    Odpowiedź: Stereotyp jest przekonaniem, iż członkowie jakiejś grupy generalnie charakteryzują się jakąś cechą (np. przekonanie, że typowa dla kobiet jest opiekuńczość). Utajony stereotyp jest na tyle silnym przekonaniem, iż działa poza świadomą kontrolą osoby. Przykład: spróbuj odpowiedzieć na to pytanie – czy Krzysztof Jędrzejczak jest znaną osobą? Jeżeli spodziewasz się twierdzącej odpowiedzi, a także gdy byłbyś bardziej skłonny odpowiedzieć “tak” niż gdyby pytanie dotyczyło Katarzyny Jędrzejczak, prawdopodobnie wyrażała/byś pośrednio stereotyp – skojarzenie mężczyzn (bardziej niż kobiety) z sukcesami. Tak mogłoby się zdarzyć również wówczas, kiedy osoba o znanym nazwisku jest kobietą (np. Otylia Jędrzejczak). Tego typu sądy były badane w pierwszych eksperymentach dotyczących utajonych stereotypów (Banaji i Greenwald, 1995).

  21. Czym są “jawne” postawy lub przekonania?

    Odpowiedź: Jawne postawy i przekonania są wyrażane w sposób bezpośredni lub deklarowane publicznie. Na przykład, odpowiedzi na pytania zadawane na tej stronie przed wykonywaniem IAT, dotyczące lubienia określonej grupy, przedmiotów “ścisłych”, etc., są wskaźnikiem jawnych postaw, dostępnych świadomości. Standardowa procedura służąca mierzeniu jawnych postaw polega na poproszeniu osób o ich bezpośrednie wyrażenie lub opisanie (tzw. procedura samoopisu). Na przykład, jeżeli kiedykolwiek odpowiadałeś na pytania kwestionariusza w badaniach opinii publicznej, odpowiedzi w nich na ogół są wyrazem jawnych postaw lub przekonań.

  22. Jaka jest różnica pomiędzy “utajonym” a “automatycznym”?

    Odpowiedź: Terminy “nieświadomy”, “automatyczny” i “utajony” są powiązane. Wszystkie dotyczą skojarzeń, które są na tyle utrwalone, aby operować poza świadomością, bez intencji osoby i jej kontroli.

  23. Jaka jest różnica pomiędzy “preferencją”, "postawą" i “skojarzeniem”?

    Odpowiedź: Skojarzenie dotyczy siły związku pomiędzy różnymi “obiektami”. Na przykład osoba może mieć silniejsze skojarzenie pomiędzy przedmiotami “ścisłymi” i mężczyznami niż pomiędzy przedmiotami “ścisłymi” i kobietami. Silniejsze skojarzenie może wynikać z obserwacji różnic w kompetencji pomiędzy płciami (czy też większej reprezentacji mężczyzn w naukach ścisłych). Taki typ skojarzeń odzwierciedlałby stereotyp: skojarzenie obiektu (przedmioty “ścisłe”) z atrybutami (kobieta lub mężczyzna). Preferencja lub postawa jest specyficznym typem skojarzeń. Postawa jest skojarzeniem pomiędzy obiektem i jego oceną (dobry-zły, pozytywny-negatywny, miły-niemiły, itp.). IAT może mierzyć związek pomiędzy obiektami i ich oceną, które są interpretowane jako automatyczne preferencje lub postawy. Na przykład silniejsze skojarzenie „Młodszy i Dobry” vs „Starszy i Dobry” sugerowałoby utajoną preferencję Młodości (w porównaniu ze Starością).

Copyright © IAT Corp.